Binge Eating και Σχέσεις: Όταν το Φαγητό Κρύβεται από τους Άλλους

Η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας, γνωστή και ως binge eating disorder ή BED, δεν επηρεάζει μόνο τη σχέση με το φαγητό. Μπορεί να επηρεάσει την επικοινωνία, την εμπιστοσύνη, την κοινωνική ζωή και τη σωματική εγγύτητα.

Πολλοί άνθρωποι τρώνε κρυφά ή αποφεύγουν να μιλήσουν για όσα συμβαίνουν. Όχι επειδή δεν αγαπούν τους ανθρώπους γύρω τους. Συχνά, η μυστικότητα συνδέεται με ντροπή, φόβο κριτικής και την πεποίθηση ότι «θα έπρεπε να μπορώ να το ελέγξω μόνος μου».

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας, θυμηθείτε κάτι σημαντικό: η υπερφαγία δεν αποτελεί αποτυχία χαρακτήρα ή έλλειψη θέλησης. Είναι μια πραγματική δυσκολία ψυχικής υγείας και αξίζει κατανόηση και εξειδικευμένη υποστήριξη.

Πώς μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις η υπερφαγία;

Η σχέση κάθε ανθρώπου με το φαγητό είναι διαφορετική. Σε αρκετές περιπτώσεις, όμως, η υπερφαγία συνοδεύεται από ένα μοτίβο μυστικότητας και απομόνωσης.

Μπορεί να παρατηρείτε ότι:

• περιμένετε να φύγουν οι άλλοι για να φάτε,

• κρύβετε τρόφιμα ή συσκευασίες,

• αποφεύγετε γεύματα με τον σύντροφο, την οικογένεια ή φίλους,

• ακυρώνετε κοινωνικές εξόδους επειδή νιώθετε άβολα,

• φοβάστε ότι οι άλλοι θα σχολιάσουν την ποσότητα ή τις επιλογές σας,

• δυσκολεύεστε να ζητήσετε βοήθεια,

• νιώθετε απόσταση από τον σύντροφό σας μετά από ένα επεισόδιο,

• αποφεύγετε τη σωματική εγγύτητα επειδή αισθάνεστε ντροπή για το σώμα σας.

Οι δυσκολίες αυτές δεν σημαίνουν ότι η σχέση σας είναι προβληματική. Συχνά, η υπερφαγία δημιουργεί έναν κύκλο: η ντροπή οδηγεί σε κρύψιμο, το κρύψιμο αυξάνει την απομόνωση και η απομόνωση κάνει πιο δύσκολο να ζητήσετε στήριξη.

Γιατί το φαγητό κρύβεται;

Το κρύψιμο συνήθως δεν γίνεται για να εξαπατήσετε τους άλλους. Μπορεί να λειτουργεί σαν ένας τρόπος προστασίας από ένα συναίσθημα που μοιάζει δύσκολο να αντέξετε.

Ίσως φοβάστε ότι:

• θα σας χαρακτηρίσουν «χωρίς αυτοέλεγχο»,

• θα προσπαθήσουν να ελέγξουν τι και πόσο τρώτε,

• θα σχολιάσουν το σώμα ή το βάρος σας,

• θα απογοητεύσετε τον σύντροφό σας,

• θα θεωρήσουν ότι δεν προσπαθείτε αρκετά,

• θα αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο σας βλέπουν.

Η ντροπή μπορεί επίσης να επηρεάσει την εικόνα σώματος. Έτσι, μπορεί να αποφεύγετε να σας αγγίξουν, να σας δουν γυμνούς ή να είστε σωματικά κοντά με τον σύντροφό σας. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει επιθυμία ή αγάπη. Μπορεί να σημαίνει ότι εκείνη τη στιγμή αισθάνεστε εκτεθειμένοι ή ανασφαλείς.

Πώς να μιλήσετε στον σύντροφό σας

Δεν χρειάζεται να εξηγήσετε τα πάντα σε μία συζήτηση. Επιλέξτε μια ήρεμη στιγμή. Αποφύγετε να ανοίξετε το θέμα αμέσως μετά από ένα επεισόδιο, έναν καβγά ή ένα γεύμα που σας έκανε να νιώσετε άβολα.

Προετοιμαστείτε γράφοντας μερικές φράσεις. Μιλήστε σε πρώτο πρόσωπο και περιγράψτε την εμπειρία σας χωρίς να κατηγορείτε τον εαυτό σας.

Μπορείτε να πείτε:

«Θέλω να μοιραστώ κάτι προσωπικό. Δυσκολεύομαι με επεισόδια υπερφαγίας και συχνά τρώω κρυφά επειδή νιώθω ντροπή.»

«Δεν είναι απλώς ότι τρώω περισσότερο. Κάποιες φορές νιώθω ότι χάνω τον έλεγχο και μετά αισθάνομαι πολύ άσχημα.»

«Το ότι το έκρυψα δεν σημαίνει ότι δεν σε εμπιστεύομαι. Φοβόμουν ότι θα με κρίνεις ή ότι θα προσπαθήσεις να το λύσεις για εμένα.»

«Αυτό που χρειάζομαι περισσότερο είναι να με ακούσεις χωρίς σχόλια για το βάρος ή την ποσότητα του φαγητού.»

Να είστε συγκεκριμένοι σχετικά με τη στήριξη που χρειάζεστε. Για παράδειγμα, ζητήστε από τον σύντροφό σας:

• να ακούσει χωρίς να διακόπτει,

• να σας ρωτήσει «πώς μπορώ να βοηθήσω;»,

• να αποφύγει σχόλια για το σώμα, το βάρος ή τη «θέλησή» σας,

• να μην ελέγχει τι τρώτε,

• να σας βοηθήσει να βρείτε ειδικό,

• να σας συνοδεύσει σε ένα πρώτο ραντεβού, αν το επιθυμείτε.

Η συζήτηση μπορεί να χρειαστεί χρόνο. Δώστε χώρο και στους δύο να επεξεργαστείτε όσα ειπώθηκαν.

Αν θέλετε να μιλήσετε πρώτα σε έναν φίλο

Μπορεί να είναι πιο εύκολο να ξεκινήσετε με ένα πρόσωπο που εμπιστεύεστε. Δεν χρειάζεται να επιλέξετε απαραίτητα τον πιο κοντινό σας άνθρωπο. Επιλέξτε κάποιον που μπορεί να ακούσει με σεβασμό και διακριτικότητα.

Δοκιμάστε να πείτε:

«Χρειάζομαι να σου μιλήσω για κάτι που με δυσκολεύει. Δεν ζητώ να μου δώσεις λύση. Θα ήθελα πρώτα να με ακούσεις.»

«Υπάρχουν φορές που τρώω μεγάλες ποσότητες σε σύντομο χρονικό διάστημα και νιώθω ότι δεν μπορώ να σταματήσω. Μετά νιώθω ντροπή και απομονώνομαι.»

«Θα ήθελα τη βοήθειά σου για να αναζητήσω έναν επαγγελματία που γνωρίζει τις διατροφικές διαταραχές.»

Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί του ένα αξιόπιστο ενημερωτικό άρθρο για τη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας. Η κοινή ενημέρωση βοηθά τους ανθρώπους γύρω σας να κατανοήσουν ότι το BED δεν είναι απλώς «πολύ φαγητό» ή μια κακή συνήθεια.

Πώς μπορεί να στηρίξει το περιβάλλον;

Αν κάποιος δικός σας άνθρωπος σάς μιλήσει για την υπερφαγία, ξεκινήστε με ευγνωμοσύνη και αποδοχή.

Πείτε:

• «Σε ευχαριστώ που μου το εμπιστεύτηκες.»

• «Ακούγεται πολύ δύσκολο αυτό που περνάς.»

• «Δεν σε κρίνω.»

• «Πώς θα ήθελες να σε στηρίξω;»

• «Μπορούμε να αναζητήσουμε μαζί κατάλληλη βοήθεια.»

Αποφύγετε:

• σχόλια για το βάρος ή την εμφάνιση,

• ερωτήσεις όπως «γιατί δεν σταματάς;»,

• έλεγχο του ψυγείου ή των τροφίμων,

• απειλές και τελεσίγραφα,

• αυστηρές συμβουλές για δίαιτα,

• συγκρίσεις με άλλους ανθρώπους,

• παρακολούθηση κάθε γεύματος.

Η στήριξη δεν σημαίνει να γίνετε «αστυνόμος» του φαγητού. Σημαίνει να δημιουργήσετε ένα ασφαλές περιβάλλον, όπου το άτομο μπορεί να μιλήσει χωρίς φόβο και να αναζητήσει τη σωστή βοήθεια.

Παράλληλα, φροντίστε και τον εαυτό σας. Η υποστήριξη ενός ανθρώπου με διατροφική διαταραχή μπορεί να φέρει ανησυχία, σύγχυση ή κόπωση. Ζητήστε και εσείς καθοδήγηση όταν χρειάζεται.

Η σωματική εγγύτητα και η εικόνα σώματος

Η ντροπή γύρω από το φαγητό μπορεί να επεκταθεί στη σχέση με το σώμα. Μπορεί να αποφεύγετε την αγκαλιά, την τρυφερότητα ή τη σεξουαλική επαφή. Ίσως σκέφτεστε ότι ο σύντροφός σας παρατηρεί το σώμα σας ή σας συγκρίνει με άλλους.

Μην πιέσετε τον εαυτό σας να νιώσει άνετα αμέσως. Η ασφάλεια χτίζεται σταδιακά. Μιλήστε για τα όριά σας. Ζητήστε περισσότερη τρυφερότητα χωρίς απαραίτητα να οδηγήσει σε σεξουαλική επαφή. Επιτρέψτε στον σύντροφό σας να γνωρίζει τι σας κάνει να αισθάνεστε ασφαλείς και τι σας δυσκολεύει.

Η θεραπευτική εργασία μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της αυτοκριτικής και στην αποκατάσταση μιας πιο ουδέτερης, φροντιστικής σχέσης με το σώμα. Ο στόχος δεν είναι να αγαπάτε κάθε σημείο του σώματός σας κάθε μέρα. Είναι να μπορείτε να υπάρχετε μέσα σε αυτό χωρίς συνεχή ντροπή και τιμωρία.

Πότε αξίζει να ζητήσετε εξειδικευμένη βοήθεια;

Αναζητήστε υποστήριξη όταν:

• τα επεισόδια επαναλαμβάνονται,

• νιώθετε απώλεια ελέγχου,

• τρώτε συχνά κρυφά,

• αποφεύγετε ανθρώπους ή γεύματα,

• η ντροπή επηρεάζει τη σχέση ή τη σωματική σας εγγύτητα,

• σκέφτεστε συνεχώς το φαγητό και το σώμα,

• συνυπάρχουν άγχος, κατάθλιψη, τραύμα ή δυσκολίες συναισθηματικής ρύθμισης,

• έχετε δοκιμάσει αυστηρές δίαιτες ή περιορισμούς χωρίς σταθερή βελτίωση.

Δεν χρειάζεται να περιμένετε να γίνουν οι δυσκολίες «αρκετά σοβαρές». Η έγκαιρη βοήθεια μπορεί να περιορίσει την απομόνωση και να σας βοηθήσει να αποκαταστήσετε την επικοινωνία με τους ανθρώπους που έχουν σημασία για εσάς.

Στην Κε.Δι.Ψ.Υ., παρέχουμε εξειδικευμένη online υποστήριξη για την υπερφαγία και τις σύνθετες δυσκολίες γύρω από το φαγητό. Η προσέγγιση είναι χωρίς κριτική και προσαρμόζεται στις ανάγκες σας. Μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολογική θεραπεία, διαιτολογική υποστήριξη, ψυχοεκπαίδευση και εργασία με τη ρύθμιση συναισθημάτων.

Η διεπιστημονική ομάδα της Κε.Δι.Ψ.Υ. λαμβάνει υπόψη και τη νευροδιαφορετικότητα, τις αισθητηριακές ανάγκες, το τραύμα, τη ΔΕΠΥ ή τον αυτισμό, όταν αυτά επηρεάζουν τη σχέση σας με το φαγητό και τις σχέσεις σας.

Δεν χρειάζεται να κρύβεστε για πάντα

Το να μιλήσετε δεν σημαίνει ότι χάνετε τον έλεγχο. Μπορεί να είναι ο τρόπος να τον ξαναβρείτε, με περισσότερη κατανόηση και λιγότερη ντροπή.

Ξεκινήστε από ένα ασφαλές πρόσωπο. Πείτε μόνο όσα είστε έτοιμοι να μοιραστείτε. Ζητήστε συγκεκριμένη υποστήριξη και αναζητήστε έναν επαγγελματία με εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές.

Προγραμματίστε μια δωρεάν κλήση ενημέρωσης για να συζητήσετε τις διαθέσιμες επιλογές. Δεν χρειάζεται να έχετε έτοιμη διάγνωση ή να γνωρίζετε ακριβώς τι συμβαίνει. Αρκεί ένα πρώτο βήμα προς μια σχέση με το φαγητό, το σώμα και τους άλλους που βασίζεται περισσότερη στην ασφάλεια και λιγότερο στο κρύψιμο.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση ή θεραπεία από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου ή σκέψεων αυτοτραυματισμού, καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε άμεσα στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.