Overeating: 5 Μύθοι που Πρέπει να Σταματήσουμε να Πιστεύουμε
- Jul 29
- 4 min read
Η σχέση μας με το φαγητό είναι μια από τις πιο περίπλοκες πτυχές της καθημερινότητάς μας. Για πολλούς ανθρώπους, η υπερφαγία (overeating) δεν είναι απλώς μια περιστασιακή επιλογή, αλλά μια πηγή βαθιάς ντροπής, ενοχής και απομόνωσης. Συχνά, η κοινωνία —αλλά και η δική μας εσωτερική φωνή— τροφοδοτεί αυτή τη δυσκολία με παρανοήσεις που κάνουν την αναζήτηση βοήθειας να φαντάζει ακατόρθωτη.
Στο Κε.Δι.Ψ.Υ. (Κέντρο Διατροφικής και Ψυχικής Υγείας), ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με άτομα που παλεύουν με τη συναισθηματική υπερφαγία και τις διαταραχές πρόσληψης τροφής. Γνωρίζουμε ότι η κατανόηση της αλήθειας πίσω από τους μύθους είναι το πρώτο βήμα για τη θεραπεία. Ανακαλύψτε παρακάτω τους 5 πιο συχνούς μύθους για την υπερφαγία και γιατί είναι σημαντικό να τους αφήσουμε πίσω μας.
Μύθος 1: «Η υπερφαγία είναι απλώς έλλειψη θέλησης»
Ίσως ο πιο διαδεδομένος και επιζήμιος μύθος. Πολλοί πιστεύουν ότι αν κάποιος είχε αρκετή «αυτοπειθαρχία», θα μπορούσε απλώς να σταματήσει να τρώει.
Η πραγματικότητα: Η υπερφαγία έχει βαθιές βιολογικές ρίζες. Όταν καταναλώνουμε τροφές πλούσιες σε ζάχαρη και λιπαρά, ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με την επιβράβευση και την ευχαρίστηση. Σε ορισμένα άτομα, αυτό το σύστημα ανταμοιβής είναι πιο ευαίσθητο ή παρουσιάζει δυσλειτουργίες, καθιστώντας την παρόρμηση για φαγητό βιολογικά ακαταμάχητη. Επιπλέον, ορμόνες όπως η γκρελίνη (η ορμόνη της πείνας) και η λεπτίνη (η ορμόνη του κορεσμού) μπορεί να βρίσκονται σε ανισορροπία, στέλνοντας λανθασμένα μηνύματα στον οργανισμό.
Δεν πρόκειται για έλλειψη χαρακτήρα, αλλά για μια πολύπλοκη αλληλεπίδραση χημείας και βιολογίας. Το να ζητάτε από κάποιον να σταματήσει την υπερφαγία χρησιμοποιώντας μόνο τη «θέληση» είναι σαν να ζητάτε από κάποιον με άσθμα να «προσπαθήσει περισσότερο» να αναπνεύσει.
Μύθος 2: «Είναι απλώς λαιμαργία ή κακή συνήθεια»
Συχνά ακούμε ότι το overeating συμβαίνει επειδή κάποιος «αγαπάει πολύ το φαγητό» ή επειδή είναι «τεμπέλης» για να μαγειρέψει υγιεινά.
Η πραγματικότητα: Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η υπερφαγία λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αντιμετώπισης (coping mechanism) για τη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων. Αυτό που ονομάζουμε συναισθηματική πείνα είναι η προσπάθεια του ατόμου να «μουδιάσει» το άγχος, τη θλίψη, τη μοναξιά ή ακόμα και το τραύμα.
Το φαγητό παρέχει μια προσωρινή αίσθηση ασφάλειας και ανακούφισης. Για πολλούς νευροδιαφορετικούς ανθρώπους (όπως άτομα με ΔΕΠΥ ή στο φάσμα του αυτισμού), η υπερφαγία μπορεί επίσης να σχετίζεται με την αναζήτηση αισθητηριακών ερεθισμάτων ή τη δυσκολία στη ρύθμιση της εκτελεστικής λειτουργίας. Δεν είναι θέμα «λαιμαργίας», αλλά ένας τρόπος επιβίωσης σε έναν κόσμο που μοιάζει συναισθηματικά ή αισθητηριακά υπερφορτωμένος.
Μύθος 3: «Η υπερφαγία αφορά μόνο άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος»
Υπάρχει μια στερεοτυπική εικόνα ότι οι διατροφικές διαταραχές έχουν συγκεκριμένη «εμφάνιση». Πιστεύεται ότι αν κάποιος δεν είναι υπέρβαρος, δεν μπορεί να έχει πρόβλημα με την υπερφαγία.
Η πραγματικότητα: Η υπερφαγία και η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας (Binge Eating Disorder) επηρεάζουν ανθρώπους κάθε σωματότυπου. Το βάρος ενός ατόμου δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της σχέσης του με το φαγητό. Πολλοί άνθρωποι με φυσιολογικό βάρος παλεύουν με κύκλους υπερφαγίας και έντονης ενοχής, συχνά κρύβοντας τη συμπεριφορά τους λόγω του κοινωνικού στίγματος.
Η εστίαση μόνο στο νούμερο της ζυγαριάς παραγνωρίζει την ψυχική οδύνη που βιώνει το άτομο. Στο Κε.Δι.Ψ.Υ., η προσέγγισή μας είναι ανεξάρτητη από το βάρος (weight-neutral), εστιάζοντας στην αποκατάσταση της σχέσης με το φαγητό και την αυτοεκτίμηση, και όχι στην επιβολή προτύπων.
Μύθος 4: «Η λύση είναι μια αυστηρή δίαιτα»
Πολλοί θεωρούν ότι η απάντηση στο overeating είναι ο περιορισμός: «Αν ξεκινήσω μια δίαιτα από Δευτέρα, όλα θα διορθωθούν».
Η πραγματικότητα: Στην πραγματικότητα, η δίαιτα και ο αυστηρός περιορισμός είναι συχνά η αιτία και όχι η λύση. Ο κύκλος «Στέρηση – Πείνα – Υπερφαγία – Ενοχή» είναι ένας φαύλος κύκλος που τροφοδοτείται από την απαγόρευση. Όταν στερούμαστε ομάδες τροφίμων ή θερμίδες, ο εγκέφαλος μπαίνει σε κατάσταση «επιβίωσης», κάνοντας τις σκέψεις γύρω από το φαγητό εμμονικές.
Η θεραπεία δεν έρχεται μέσα από νέους κανόνες και περιορισμούς, αλλά μέσα από την επανεκπαίδευση του σώματος να εμπιστεύεται τα σήματα πείνας και κορεσμού. Η υιοθέτηση μιας πιο ήπιας και συμπεριληπτικής προσέγγισης στο φαγητό είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ανάρρωση.
Μύθος 5: «Δεν είναι πραγματική διαταραχή, απλώς τρως πολύ»
Συχνά η υπερφαγία υποτιμάται σε σχέση με άλλες διαταραχές, όπως η νευρική ανορεξία, και αντιμετωπίζεται ως «κακή συνήθεια» που δεν χρειάζεται ειδική φροντίδα.
Η πραγματικότητα: Η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας (BED) είναι μια αναγνωρισμένη κλινική διάγνωση με σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία. Συνδέεται με υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και κοινωνικής απόσυρσης.
Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια πολυθεματική ομάδα που περιλαμβάνει ψυχολόγους, εξειδικευμένους διαιτολόγους και, όπου χρειάζεται, εργοθεραπευτές (ειδικά για άτομα με αισθητηριακές ευαισθησίες). Δεν αρκεί να «προσπαθήσετε μόνοι σας». Η επαγγελματική υποστήριξη παρέχει τα εργαλεία για τη ρύθμιση του συναισθήματος και τη βιολογική ισορροπία.
Πώς να ξεκινήσετε το ταξίδι της αλλαγής
Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε κάποιον από τους παραπάνω μύθους, να θυμάστε ότι δεν φταίτε εσείς. Η υπερφαγία είναι μια κραυγή του οργανισμού σας για φροντίδα και κατανόηση, όχι ένα σημάδι αδυναμίας.
Στο Κε.Δι.Ψ.Υ., προσφέρουμε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον, προσαρμοσμένο στις δικές σας μοναδικές ανάγκες. Η προσέγγισή μας είναι νευροδιαφορετικά επιβεβαιωτική (neurodivergent-affirming), πράγμα που σημαίνει ότι κατανοούμε πώς η επεξεργασία των ερεθισμάτων και η διαφορετικότητα στον τρόπο σκέψης επηρεάζουν τη διατροφή σας.
Τι μπορείτε να κάνετε σήμερα:
Δείξτε αυτοσυμπόνια: Σταματήστε να κατηγορείτε τον εαυτό σας για την «έλλειψη θέλησης». Αναγνωρίστε ότι παλεύετε με κάτι δύσκολο.
Ενημερωθείτε: Διαβάστε περισσότερα για το πώς η αισθητηριακή επεξεργασία επηρεάζει τις διατροφικές συνήθειες.
Αναζητήστε εξειδικευμένη βοήθεια: Μην προσπαθείτε να λύσετε ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα με μονοδιάστατες λύσεις.
Σας προσκαλούμε να κάνετε το πρώτο βήμα για μια πιο ειρηνική σχέση με το φαγητό και τον εαυτό σας. Η ομάδα μας είναι εδώ για να σας ακούσει χωρίς κριτική και να σχεδιάσει μαζί σας το δρόμο προς την ανάρρωση.
Επικοινωνήστε μαζί μας σήμερα για να προγραμματίσετε μια συνάντηση αξιολόγησης.
Comments