Ανορεξία και τα «Καλά» Σχόλια: Όταν ο Έπαινος Τροφοδοτεί τη Διαταραχή
«Έχεις αδυνατίσει πολύ!»
«Πρόσεξες τον εαυτό σου.»
«Σου πάει αυτό το σώμα.»
«Μακάρι να είχα τη δική σου πειθαρχία.»
Πολλές φορές, τέτοιες φράσεις λέγονται με καλή πρόθεση. Μπορεί να εκφράζουν θαυμασμό, ενδιαφέρον ή χαρά για μια εμφανή αλλαγή. Όταν, όμως, ένα άτομο αντιμετωπίζει νευρική ανορεξία ή βρίσκεται σε ανάρρωση, τα σχόλια για το βάρος και την εμφάνιση μπορεί να λειτουργήσουν διαφορετικά.
Μπορεί να ενισχύσουν την πεποίθηση ότι η απώλεια βάρους είναι επίτευγμα. Μπορεί να κάνουν τη διαταραχή λιγότερο ορατή. Μπορεί, επίσης, να δυσκολέψουν το άτομο να ζητήσει βοήθεια, επειδή αισθάνεται ότι το περιβάλλον επιβραβεύει αυτό που το ίδιο προσπαθεί να αλλάξει.
Ανακαλύψτε γιατί τα «καλά» σχόλια δεν είναι πάντα υποστηρικτικά και μάθετε πώς να προσφέρετε ουσιαστική φροντίδα χωρίς ενοχοποίηση ή κριτική.
Γιατί ο έπαινος για την εμφάνιση μπορεί να γίνει επικίνδυνος
Η νευρική ανορεξία δεν είναι απλώς μια προσπάθεια απώλειας βάρους. Είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή και κατάσταση ψυχικής υγείας. Συχνά συνδέεται με επίμονο περιορισμό της τροφής, έντονο φόβο για την αύξηση βάρους και σημαντική επιρροή του βάρους ή του σχήματος του σώματος στην αυτοεκτίμηση.
Για ένα άτομο με ανορεξία, η απώλεια βάρους μπορεί να βιώνεται ως απόδειξη ελέγχου, επιτυχίας ή προσωπικής αξίας. Ένα θετικό σχόλιο για την αλλαγή αυτή μπορεί, άθελά του, να ενισχύσει αυτές τις σκέψεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα σχόλιο προκαλεί από μόνο του μια διατροφική διαταραχή. Η ανορεξία προκύπτει από σύνθετη αλληλεπίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Σημαίνει, όμως, ότι η γλώσσα του περιβάλλοντος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται την ασθένεια και την ανάρρωσή του.
Ακόμη και ένα σχόλιο που φαίνεται θετικό μπορεί να μεταφέρει ένα δύσκολο μήνυμα:
«Το μικρότερο σώμα είναι καλύτερο».
«Η αξία σου φαίνεται στην εμφάνισή σου».
«Η απώλεια βάρους είναι κάτι που πρέπει να συνεχίσεις».
«Οι άλλοι παρατηρούν και αξιολογούν το σώμα σου».
Όταν η σκέψη της διατροφικής διαταραχής είναι ήδη δυνατή, αυτά τα μηνύματα μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα επιβαρυντικά.
Η ανορεξία δεν έχει μία συγκεκριμένη εμφάνιση
Μην υποθέτετε ότι μπορείτε να καταλάβετε πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση από την εξωτερική εικόνα ενός ανθρώπου. Η ανορεξία και άλλες διατροφικές διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν σε άτομα διαφορετικών ηλικιών, φύλων, σωματότυπων και βαρών.
Ένα άτομο μπορεί να αντιμετωπίζει σοβαρό περιορισμό, σωματική εξάντληση ή έντονο φόβο γύρω από το φαγητό χωρίς να φαίνεται «αρκετά αδύνατο». Η λεγόμενη άτυπη ανορεξία, για παράδειγμα, μπορεί να περιλαμβάνει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά της ανορεξίας, χωρίς το άτομο να βρίσκεται σε χαμηλό βάρος.
Αποφύγετε, επομένως, φράσεις όπως:
«Δεν φαίνεσαι σαν να έχεις ανορεξία».
«Δεν μπορεί να είναι τόσο σοβαρό».
«Φαίνεσαι μια χαρά».
«Τώρα δείχνεις πολύ καλύτερα».
«Έχεις ακόμη περιθώριο να αδυνατίσεις».
Τέτοιες φράσεις μπορεί να ακυρώσουν την εμπειρία του ατόμου και να καθυστερήσουν την αναζήτηση υποστήριξης. Διαβάστε περισσότερα για τα σημάδια, τους μύθους και την ανάγκη έγκαιρης βοήθειας στην ανορεξία.
Ποια σχόλια χρειάζεται να αποφεύγετε
Αποφύγετε οποιοδήποτε σχόλιο αξιολογεί το σώμα, το βάρος, το μέγεθος των ρούχων ή τη διατροφή ενός ανθρώπου. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν η πρόθεσή σας είναι να ενθαρρύνετε.
Μην πείτε:
«Έχεις αδυνατίσει πολύ».
«Φαίνεσαι πιο λεπτή».
«Πρόσεξες τον εαυτό σου».
«Τώρα σου κάνουν καλύτερα τα ρούχα».
«Φαίνεσαι πιο υγιής».
«Δεν χρειάζεται να φοβάσαι, δεν έχεις παχύνει».
«Μπράβο που αντιστέκεσαι στο φαγητό».
«Έχεις μεγάλη πειθαρχία».
Ακόμη και η φράση «φαίνεσαι πιο υγιής» μπορεί να κρατήσει την προσοχή στην εμφάνιση. Το άτομο μπορεί να την ακούσει ως επιβεβαίωση ότι η εικόνα του συνδέεται με την αξία ή την πρόοδό του.
Επιπλέον, μην σχολιάζετε το τι ή πόσο τρώει. Αποφύγετε τον ρόλο του «αστυνομικού του φαγητού». Η παρατήρηση κάθε μπουκιάς, η πίεση ή οι συγκρίσεις μπορεί να αυξήσουν την ντροπή και την ένταση στο τραπέζι.
Τι να πείτε αντί για σχόλια εμφάνισης
Στρέψτε την προσοχή σας στη σχέση, στα συναισθήματα, στις αξίες και στην προσπάθεια του ανθρώπου. Επιλέξτε λόγια που δεν συνδέουν την αξία του με το σώμα του.
Πείτε, για παράδειγμα:
«Νοιάζομαι για εσένα και είμαι εδώ».
«Βλέπω ότι περνάς μια δύσκολη περίοδο».
«Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις μόνος ή μόνη».
«Εκτιμώ τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζεις, ακόμη και όταν δυσκολεύεσαι».
«Είμαι περήφανος ή περήφανη για το θάρρος σου να ζητήσεις βοήθεια».
«Μου αρέσει να περνάμε χρόνο μαζί».
«Θαυμάζω την καλοσύνη, τη δημιουργικότητα και την επιμονή σου».
«Πώς μπορώ να σε στηρίξω σήμερα;»
Επαινέστε την προσπάθεια που σχετίζεται με την ανάρρωση, χωρίς να την αξιολογείτε με βάση το βάρος. Για παράδειγμα, αναγνωρίστε το ότι το άτομο πήγε σε μια συνεδρία, μίλησε για τις δυσκολίες του ή συμμετείχε σε ένα γεύμα με υποστήριξη.

Πώς να ανοίξετε μια υποστηρικτική συζήτηση
Επιλέξτε έναν ήρεμο και ιδιωτικό χώρο. Αποφύγετε να ξεκινήσετε τη συζήτηση πριν, κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ένα δύσκολο γεύμα, εκτός αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος.
Μιλήστε για όσα παρατηρείτε χωρίς να κάνετε διάγνωση. Χρησιμοποιήστε φράσεις σε πρώτο πρόσωπο:
«Έχω παρατηρήσει ότι το φαγητό φαίνεται να σου προκαλεί μεγάλη αγωνία. Ανησυχώ για το πώς νιώθεις και θα ήθελα να σε στηρίξω».
Αποφύγετε τις κατηγορίες:
«Γιατί το κάνεις αυτό στον εαυτό σου;»
«Σκέψου την οικογένειά σου».
«Απλώς φάε».
«Το κάνεις για να τραβάς την προσοχή».
«Έχεις ό,τι χρειάζεσαι. Δεν έχεις λόγο να είσαι έτσι».
Ακούστε περισσότερο από όσο μιλάτε. Μην προσπαθήσετε να λύσετε αμέσως το πρόβλημα. Ρωτήστε:
«Θέλεις να σε ακούσω ή θα ήθελες να σκεφτούμε μαζί τα επόμενα βήματα;»
Σεβαστείτε το γεγονός ότι το άτομο μπορεί να μην είναι έτοιμο να μιλήσει. Επαναλάβετε ήρεμα ότι είστε διαθέσιμοι. Μην μετατρέψετε την υποστήριξή σας σε πίεση.
Αν βρίσκεστε σε ανάρρωση
Αν τα σχόλια των άλλων σας δυσκολεύουν, έχετε δικαίωμα να θέσετε όρια. Δεν χρειάζεται να εξηγήσετε όλη την εμπειρία σας για να ζητήσετε σεβασμό.
Μπορείτε να πείτε:
«Όταν σχολιάζετε το βάρος ή την εμφάνισή μου, οι σκέψεις της διατροφικής διαταραχής γίνονται πιο έντονες. Θα με βοηθούσε να μην αναφερόμαστε στο σώμα μου».
Ή:
«Αν θέλετε να με ενθαρρύνετε, μιλήστε μου για την προσπάθεια και όχι για την εμφάνισή μου».
Ζητήστε από τους κοντινούς σας ανθρώπους να αποφεύγουν, επίσης, συζητήσεις για δίαιτες, θερμίδες, «καλές» και «κακές» τροφές ή αλλαγές στο σώμα. Ένα πιο ουδέτερο περιβάλλον μπορεί να κάνει τα γεύματα και την καθημερινότητα ασφαλέστερα.

Πότε χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια
Αναζητήστε αξιολόγηση όταν παρατηρείτε επίμονο περιορισμό της τροφής, έντονο φόβο για την αύξηση βάρους, συχνό έλεγχο του σώματος, αποφυγή γευμάτων ή σημαντική απόσυρση από κοινωνικές δραστηριότητες.
Μην περιμένετε να γίνει το άτομο «αρκετά αδύνατο» ή να παραδεχτεί πλήρως ότι υπάρχει πρόβλημα. Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να μειώσει την επιβάρυνση και να βοηθήσει την πορεία προς την ανάρρωση.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, διατροφική υποστήριξη, ιατρική παρακολούθηση και συμμετοχή της οικογένειας, όταν αυτό είναι κατάλληλο. Σε περιπτώσεις νευροδιαφορετικότητας, αισθητηριακών ευαισθησιών, τραύματος, άγχους ή κατάθλιψης, χρειάζεται εξατομικευμένος σχεδιασμός. Ενημερωθείτε για την υποστήριξη για τη νευρική ανορεξία από το Κε.Δι.Ψ.Υ..

Αν υπάρχει λιποθυμία, έντονη αδυναμία, σύγχυση, πόνος στο στήθος, σοβαρή αφυδάτωση, αδυναμία λήψης τροφής ή υγρών ή σκέψεις αυτοκτονίας, ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια ή καλέστε το 112.
Η υποστήριξη ξεκινά από τη γλώσσα
Τα λόγια σας δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Χρειάζεται να δείχνουν ότι βλέπετε τον άνθρωπο και όχι μόνο το σώμα του.
Αποφύγετε τα σχόλια για βάρος και εμφάνιση. Εστιάστε στη σύνδεση, στην ασφάλεια και στην προσπάθεια. Ρωτήστε πώς μπορείτε να βοηθήσετε. Ακούστε χωρίς κριτική και ενθαρρύνετε την πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα.
Η ανάρρωση από την ανορεξία είναι δυνατή. Με κατάλληλη θεραπευτική υποστήριξη και ένα περιβάλλον που δεν επιβραβεύει τη διαταραχή, το άτομο μπορεί να ξαναχτίσει τη σχέση του με το φαγητό, το σώμα και τη ζωή του.
Επικοινωνήστε με την ομάδα του Κε.Δι.Ψ.Υ. για να συζητήσετε τις διαθέσιμες επιλογές αξιολόγησης και θεραπευτικής υποστήριξης. Ανακαλύψτε επίσης χρήσιμα άρθρα για τις διατροφικές διαταραχές και συμβουλές ειδικών για εσάς ή για ένα αγαπημένο σας πρόσωπο.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση ή θεραπεία από επαγγελματία υγείας.
Χρήσιμες πηγές

Comments