Ανορεξία: Πώς να Μιλήσετε σε Κάποιον που Αποφεύγει τη Βοήθεια
Η νευρική ανορεξία δεν αφορά μόνο το φαγητό ή το βάρος. Επηρεάζει τη σωματική υγεία, τη διάθεση, τις σχέσεις και την καθημερινότητα. Συχνά, το άτομο δυσκολεύεται να αναγνωρίσει πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση ή φοβάται τι μπορεί να σημαίνει η θεραπεία.
Αν ανησυχείτε για κάποιο αγαπημένο πρόσωπο, ίσως νιώθετε αβοήθητοι. Μπορεί να φοβάστε ότι θα το πιέσετε, ότι θα θυμώσει ή ότι θα απομακρυνθεί. Ίσως έχετε ήδη προσπαθήσει να μιλήσετε και να ακούσατε «είμαι καλά» ή «δεν χρειάζομαι βοήθεια».
Θυμηθείτε κάτι σημαντικό: το άτομο δεν χρειάζεται να είναι πλήρως έτοιμο για να δεχτεί υποστήριξη. Η αμφιθυμία είναι συχνή στην ανορεξία. Μπορείτε να παραμείνετε κοντά του, να εκφράσετε την ανησυχία σας με σεβασμό και να διευκολύνετε το επόμενο ασφαλές βήμα.
Κατανοήστε γιατί μπορεί να αποφεύγει τη βοήθεια
Η άρνηση ή η αποφυγή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο δεν σας εμπιστεύεται. Η ανορεξία μπορεί να προσφέρει προσωρινά μια αίσθηση ελέγχου ή ασφάλειας. Η ιδέα της αλλαγής μπορεί να προκαλεί έντονο άγχος.
Το άτομο μπορεί να:
φοβάται την αύξηση βάρους ή τις αλλαγές στο σώμα,
πιστεύει ότι «δεν είναι αρκετά άρρωστο» για θεραπεία,
νιώθει ντροπή ή ενοχή,
ανησυχεί ότι θα χάσει τον έλεγχο,
δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τις σωματικές συνέπειες,
έχει προηγούμενη αρνητική εμπειρία με επαγγελματίες υγείας,
φοβάται ότι η οικογένεια θα το κατηγορήσει.
Δείτε, λοιπόν, την αντίσταση ως μέρος της δυσκολίας και όχι ως προσωπική επίθεση. Η νευρική ανορεξία είναι σοβαρή διαταραχή ψυχικής υγείας. Δεν είναι επιλογή, πείσμα ή αποτυχία χαρακτήρα. Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να προστατεύσει τη σωματική υγεία και να κάνει την πορεία προς την ανάρρωση πιο διαχειρίσιμη.
Επιλέξτε την κατάλληλη στιγμή για τη συζήτηση
Μιλήστε σε μια ήρεμη, ιδιωτική στιγμή. Αποφύγετε να ξεκινήσετε τη συζήτηση:
την ώρα του γεύματος,
αμέσως μετά από ένταση,
μπροστά σε άλλα άτομα,
όταν το άτομο είναι πολύ κουρασμένο ή αναστατωμένο.
Στόχος δεν είναι να κερδίσετε μια διαφωνία. Στόχος είναι να δημιουργήσετε χώρο για ειλικρινή επικοινωνία.
Ξεκινήστε με παρατηρήσεις και όχι με συμπεράσματα. Για παράδειγμα:
«Έχω παρατηρήσει ότι φαίνεσαι πιο κουρασμένος/η και ότι δυσκολεύεσαι περισσότερο με τα γεύματα. Ανησυχώ για την υγεία σου και θέλω να ξέρεις ότι είμαι εδώ για να σε στηρίξω.»
Ή:
«Δεν θέλω να σε κρίνω ούτε να σε πιέσω. Θα ήθελα να καταλάβω πώς είναι τα πράγματα για εσένα αυτή την περίοδο.»
Χρησιμοποιήστε φράσεις σε πρώτο πρόσωπο. Πείτε «ανησυχώ» αντί για «με τρομάζεις» και «θα ήθελα να σε βοηθήσω» αντί για «πρέπει να κάνεις θεραπεία».
Ακούστε χωρίς να προσπαθείτε να λύσετε τα πάντα αμέσως
Αφήστε χρόνο στο άτομο να μιλήσει. Κάντε ανοιχτές ερωτήσεις, όπως:
«Πώς νιώθεις με το φαγητό αυτή την περίοδο;»
«Τι είναι αυτό που σε φοβίζει περισσότερο σχετικά με τη βοήθεια;»
«Τι θα έκανε ένα πρώτο ραντεβού λίγο πιο εύκολο για εσένα;»
«Ποιο μικρό βήμα θα μπορούσαμε να εξετάσουμε μαζί;»
Ακούστε χωρίς να διακόπτετε. Μην προσπαθήσετε να αντικρούσετε κάθε σκέψη. Αν το άτομο πει «δεν έχω πρόβλημα», μπορείτε να απαντήσετε:
«Καταλαβαίνω ότι εσύ δεν το βλέπεις με τον ίδιο τρόπο. Εγώ, όμως, έχω ανησυχήσει με όσα παρατηρώ και θέλω να βεβαιωθούμε ότι είσαι ασφαλής.»
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με την ανορεξία. Σημαίνει ότι αναγνωρίζετε πως η αλλαγή μπορεί να είναι δύσκολη.
Προτείνετε βοήθεια χωρίς εξαναγκασμό
Αποφύγετε τα τελεσίγραφα, τις απειλές και τις διαπραγματεύσεις γύρω από το φαγητό. Συνήθως αυξάνουν την άμυνα και τη μυστικότητα.
Προτείνετε ένα συγκεκριμένο, μικρό βήμα. Για παράδειγμα:
«Θα ήθελες να κλείσουμε μια αρχική ενημερωτική κλήση, χωρίς να δεσμευτείς για θεραπεία;»
«Μπορώ να αναζητήσω μαζί σου έναν ειδικό στις διατροφικές διαταραχές.»
«Θες να έρθω μαζί σου στο ραντεβού;»
«Μπορούμε να μιλήσουμε πρώτα με έναν γιατρό για έναν γενικό έλεγχο υγείας.»
Η βοήθεια δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με μια μεγάλη απόφαση. Μπορεί να ξεκινήσει με μια ερώτηση, ένα τηλεφώνημα ή μια αξιολόγηση.
Στο Κε.Δι.Ψ.Υ., η υποστήριξη ξεκινά με αξιολόγηση και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ανθρώπου. Η διεπιστημονική ομάδα μπορεί να συνδυάσει ψυχολογική, διατροφική και ιατρική καθοδήγηση, όπου χρειάζεται. Δείτε περισσότερα για την υποστήριξη στη νευρική ανορεξία.
Τι να αποφεύγετε
Ακόμη και όταν οι προθέσεις σας είναι καλές, ορισμένα σχόλια μπορεί να αυξήσουν το άγχος ή την απομόνωση. Αποφύγετε:
σχόλια για το σώμα, το βάρος ή την εμφάνιση,
φράσεις όπως «απλώς φάε» ή «σκέψου λογικά»,
συγκρίσεις με άλλα άτομα,
σχόλια για το πόσο ή πόσο λίγο τρώει,
έλεγχο και ανάκριση σε κάθε γεύμα,
απειλές ότι θα αποκαλύψετε το πρόβλημα σε όλους,
επαίνους για την απώλεια βάρους,
κριτική για την αργή πρόοδο,
προσπάθεια να αναλάβετε μόνοι σας τον ρόλο του θεραπευτή.
Αποφύγετε επίσης να συμμετέχετε σε συμπεριφορές που διατηρούν τη διαταραχή. Για παράδειγμα, μην βοηθάτε το άτομο να αποφεύγει συνεχώς γεύματα, να ασκείται παρά την εξάντληση ή να κρύβει την κατάσταση από τους επαγγελματίες υγείας.
Θέστε ήρεμα και σαφή όρια, χωρίς τιμωρητικό τόνο:
«Σε αγαπώ και θέλω να σε στηρίξω. Δεν μπορώ, όμως, να βοηθήσω σε κάτι που μπορεί να θέσει την υγεία σου σε κίνδυνο.»
Σεβαστείτε την αυτονομία, χωρίς να αγνοείτε τον κίνδυνο
Ο σεβασμός στην αυτονομία είναι σημαντικός. Παράλληλα, η ανορεξία μπορεί να επηρεάσει την κρίση, την ενέργεια και την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίσει τον κίνδυνο.
Συνεχίστε να δείχνετε ενδιαφέρον ακόμη και αν η πρώτη απάντηση είναι «όχι». Μπορείτε να πείτε:
«Σέβομαι ότι δεν θέλεις να μιλήσεις τώρα. Δεν θα σε πιέσω αυτή τη στιγμή. Θέλω, όμως, να ξέρεις ότι η ανησυχία μου παραμένει και θα είμαι διαθέσιμος/η όταν θελήσεις.»
Κρατήστε σταθερή, ήρεμη επικοινωνία. Μην κάνετε κάθε συζήτηση να περιστρέφεται γύρω από το φαγητό. Διατηρήστε τη σχέση, τα κοινά ενδιαφέροντα και την καθημερινή επαφή.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση
Η ανορεξία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στην καρδιά, την αρτηριακή πίεση, την ενυδάτωση και τη λειτουργία των οργάνων. Μην περιμένετε να «φαίνεται αρκετά αδύνατο» το άτομο. Ο κίνδυνος δεν κρίνεται μόνο από την εμφάνιση ή το βάρος.
Αναζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια αν παρατηρήσετε:
λιποθυμία ή κατάρρευση,
έντονη ζάλη ή αδυναμία να σταθεί όρθιο,
πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή αίσθημα ακανόνιστων παλμών,
σύγχυση, αποπροσανατολισμό ή ασυνήθιστη υπνηλία,
σοβαρή αφυδάτωση ή αδυναμία λήψης υγρών,
γρήγορη ή σημαντική απώλεια βάρους,
σχεδόν πλήρη άρνηση τροφής ή υγρών,
αναφορές αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας.
Σε επείγουσα κατάσταση στην Ελλάδα, καλέστε το 112 ή το 166 ή μεταβείτε στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Αν δεν είστε βέβαιοι για τη σοβαρότητα, ζητήστε ιατρική καθοδήγηση. Η ασφάλεια προηγείται της επιθυμίας του ατόμου να αποφύγει τη βοήθεια.
Για μη επείγουσες ανησυχίες, επικοινωνήστε με οικογενειακό γιατρό ή παιδίατρο και περιγράψτε συγκεκριμένα όσα έχετε παρατηρήσει. Η ιατρική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο ζωτικών σημείων, εξετάσεις και παραπομπή σε ειδική ομάδα.
Μην ξεχνάτε και τη δική σας φροντίδα
Η υποστήριξη ενός ανθρώπου με ανορεξία μπορεί να είναι εξαντλητική. Δεν χρειάζεται να τα γνωρίζετε όλα ούτε να είστε διαθέσιμοι κάθε στιγμή.
Ζητήστε και εσείς καθοδήγηση. Μιλήστε με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας ή αναζητήστε υποστήριξη για οικογένειες και φροντιστές. Η οικογένεια δεν προκαλεί την ανορεξία και δεν ευθύνεται για την εμφάνισή της. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει σημαντικό μέρος της υποστήριξης και της ανάρρωσης, όταν λαμβάνει την κατάλληλη καθοδήγηση.
Η ομάδα του Κε.Δι.Ψ.Υ. συνεργάζεται διεπιστημονικά και παρέχει δομημένη, διαδικτυακή φροντίδα με σεβασμό στη διαφορετικότητα, στις ανάγκες και στον ρυθμό κάθε ανθρώπου.
Ένα «όχι» σήμερα δεν σημαίνει «όχι» για πάντα
Μιλήστε με ηρεμία. Ακούστε χωρίς επίκριση. Προτείνετε μικρά βήματα. Παραμείνετε σταθεροί και διαθέσιμοι.
Το αγαπημένο σας πρόσωπο δεν χρειάζεται να είναι απολύτως έτοιμο για να ξεκινήσει. Μπορεί να χρειάζεται πρώτα να νιώσει ασφάλεια, να κάνει ερωτήσεις και να διαπιστώσει ότι η βοήθεια δεν σημαίνει τιμωρία ή απώλεια ελέγχου.
Αν θέλετε να συζητήσετε τις επιλογές σας, μπορείτε να προγραμματίσετε δωρεάν κλήση ενημέρωσης ή να κλείσετε αρχική συνεδρία. Η επικοινωνία δεν σας δεσμεύει να ξεκινήσετε θεραπεία. Σας βοηθά να κατανοήσετε τα επόμενα ασφαλή βήματα.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική ή ψυχοθεραπευτική αξιολόγηση. Για άμεσο κίνδυνο, απευθυνθείτε στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Χρήσιμοι πόροι
Comments