Ορθορεξία και Social Media: Πότε το «Υγιεινό» Γίνεται Εμμονή
Τα social media μπορούν να προσφέρουν ενημέρωση, έμπνευση και κοινότητα. Μπορούν, όμως, να ενισχύσουν και την πίεση για «τέλεια» διατροφή. Όταν το «υγιεινό» μετατρέπεται σε ένα σύνολο άκαμπτων κανόνων, φόβων και ενοχών, η σχέση σας με το φαγητό μπορεί να γίνει ιδιαίτερα δύσκολη.
Η ορθορεξία χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια έντονη και επίμονη ενασχόληση με την «καθαρή», «αγνή» ή «σωστή» διατροφή. Δεν αποτελεί, μέχρι σήμερα, επίσημη αυτόνομη διάγνωση στο DSM-5-TR ή στο ICD-11. Ωστόσο, οι συμπεριφορές που περιγράφονται με αυτόν τον όρο μπορούν να προκαλέσουν πραγματική ψυχική, σωματική και κοινωνική επιβάρυνση.
Ανακαλύψτε πώς το περιεχόμενο του clean eating και οι αλγόριθμοι μπορούν να επηρεάσουν τη σκέψη γύρω από το φαγητό. Ενημερωθείτε για τα σημάδια που χρειάζονται προσοχή και μάθετε πότε είναι χρήσιμη η υποστήριξη από ειδικούς.
Τι σημαίνει «υγιεινή διατροφή» και πότε γίνεται άκαμπτος κανόνας;
Η φροντίδα της διατροφής σας δεν αποτελεί πρόβλημα. Η επιλογή τροφών που σας αρέσουν και σας προσφέρουν ενέργεια μπορεί να είναι μέρος μιας ισορροπημένης καθημερινότητας.
Η δυσκολία ξεκινά όταν η διατροφή δεν αφήνει χώρο για ευελιξία. Για παράδειγμα:
Αποκλείετε όλο και περισσότερες τροφές χωρίς ιατρική ανάγκη.
Θεωρείτε ορισμένες τροφές «κακές», «τοξικές» ή «απαγορευμένες».
Νιώθετε έντονη ενοχή ή άγχος όταν τρώτε κάτι εκτός των κανόνων σας.
Αφιερώνετε πολλές ώρες σε έρευνα, σχεδιασμό ή προετοιμασία γευμάτων.
Αποφεύγετε εστιατόρια, ταξίδια ή κοινωνικές συναντήσεις επειδή δεν ελέγχετε το φαγητό.
Δυσκολεύεστε να φάτε κάτι που έχει ετοιμάσει άλλος άνθρωπος.
Η αυτοεκτίμησή σας εξαρτάται από το αν ακολουθείτε «τέλεια» τη διατροφή σας.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν τρώτε «υγιεινά». Ρωτήστε τον εαυτό σας αν η διατροφή σας παραμένει ευέλικτη και αν υποστηρίζει τη ζωή σας. Όταν αρχίζει να περιορίζει τη ζωή σας, χρειάζεται προσοχή.
Πώς λειτουργεί το περιεχόμενο clean eating;
Το περιεχόμενο clean eating συχνά παρουσιάζει έναν συγκεκριμένο τρόπο διατροφής ως τη μοναδική σωστή επιλογή. Μπορεί να περιλαμβάνει αυστηρά μενού, «απαγορευμένα» συστατικά, detox πρακτικές ή προειδοποιήσεις για υποτιθέμενες «τοξίνες».
Ορισμένες δημοσιεύσεις συνδέουν επίσης την υγεία με την εμφάνιση. Υπονοούν ότι αν ακολουθήσετε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, θα αποκτήσετε και ένα συγκεκριμένο σώμα. Έτσι, η φροντίδα της υγείας μπορεί να συγχέεται με την προσπάθεια επίτευξης ενός μη ρεαλιστικού προτύπου.
Πρόσφατες ανασκοπήσεις έχουν εντοπίσει συσχετίσεις ανάμεσα στην έκθεση σε περιεχόμενο διατροφής, clean eating ή fitness και σε αυξημένες ανησυχίες για την εικόνα σώματος και τη διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά. Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι τα social media προκαλούν ορθορεκτικές συμπεριφορές. Οι περισσότερες μελέτες είναι παρατηρητικές και δεν μπορούν να δείξουν με βεβαιότητα τι προηγήθηκε.
Είναι πιθανό, για παράδειγμα, ένα άτομο που ήδη ανησυχεί για το φαγητό να αναζητά περισσότερο σχετικό περιεχόμενο. Είναι επίσης πιθανό η συνεχής έκθεση σε άκαμπτους κανόνες να ενισχύει αυτές τις ανησυχίες. Η σχέση μπορεί να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Διαβάστε περισσότερα στην πρόσφατη ανασκόπηση για την ορθορεξία και τα social media και στη συστηματική ανασκόπηση για το περιεχόμενο διατροφής στα social media.
Γιατί οι αλγόριθμοι μπορούν να ενισχύσουν τον κύκλο;
Οι πλατφόρμες προσαρμόζουν το περιεχόμενο που εμφανίζουν με βάση τις αναζητήσεις, τις προβολές, τα likes και τον χρόνο που περνάτε σε κάθε δημοσίευση.
Αν παρακολουθείτε συχνά βίντεο για δίαιτες, «καθαρά» γεύματα ή αποκλεισμό συγκεκριμένων τροφών, ο αλγόριθμος μπορεί να σας προτείνει περισσότερο παρόμοιο υλικό. Έτσι, δημιουργείται μια αίσθηση ότι όλοι ακολουθούν τους ίδιους κανόνες ή ότι υπάρχει συνεχώς κάτι νέο που πρέπει να διορθώσετε στη διατροφή σας.
Δοκιμάστε να παρατηρήσετε:
Πώς αισθάνεστε μετά την παρακολούθηση σχετικού περιεχομένου.
Αν νιώθετε ενημερωμένοι ή περισσότερο φοβισμένοι.
Αν αυξάνεται η ανάγκη σας να ελέγξετε συστατικά και ετικέτες.
Αν αλλάζετε συχνά τους κανόνες σας επειδή εμφανίζεται μια νέα «τάση».
Αν συγκρίνετε το σώμα, τα γεύματα ή τον τρόπο ζωής σας με άλλους ανθρώπους.
Η τεχνολογία δεν είναι από μόνη της το πρόβλημα. Η σχέση σας με το περιεχόμενο έχει σημασία. Ακόμη και συμβουλές που παρουσιάζονται ως επιστημονικές μπορεί να είναι απλουστευμένες, ανακριβείς ή ακατάλληλες για τις δικές σας ανάγκες.
Ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή;
Αναζητήστε υποστήριξη όταν η ενασχόληση με την «καθαρή» διατροφή γίνεται πιο σημαντική από την ευεξία σας.
Προσέξτε ιδιαίτερα αν:
Αισθάνεστε πανικό όταν δεν βρίσκετε τις «ασφαλείς» τροφές σας.
Ακυρώνετε δραστηριότητες επειδή θα υπάρχει φαγητό.
Αποφεύγετε ολόκληρες ομάδες τροφίμων χωρίς εξατομικευμένη ιατρική οδηγία.
Έχετε συχνά κόπωση, ζάλη, δυσκολία συγκέντρωσης ή γαστρεντερικά συμπτώματα.
Το φαγητό καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των σκέψεών σας.
Οι σχέσεις σας επηρεάζονται από τους κανόνες γύρω από το φαγητό.
Κρίνετε τον εαυτό σας ή τους άλλους ανάλογα με τις διατροφικές επιλογές.
Νιώθετε ότι πρέπει να «τιμωρήσετε» τον εαυτό σας μετά από ένα γεύμα που θεωρείτε μη υγιεινό.
Δεν χρειάζεται να έχετε χαμηλό βάρος για να υπάρχει σημαντική δυσκολία. Οι διατροφικές διαταραχές και οι περιοριστικές συμπεριφορές μπορούν να επηρεάσουν ανθρώπους με κάθε σωματότυπο.
Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες;
Ο υπερβολικός περιορισμός μπορεί να δυσκολέψει την κάλυψη των αναγκών σας σε ενέργεια, πρωτεΐνη, λιπαρά, βιταμίνες και μέταλλα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβάλει σε απώλεια βάρους, αδυναμία, ορμονικές αλλαγές, διαταραχές του κύκλου, αναιμία ή άλλες ιατρικές επιπλοκές.
Η σωματική επιβάρυνση δεν είναι η μόνη συνέπεια. Οι αυστηροί κανόνες μπορούν να αυξήσουν:
Το άγχος γύρω από τα γεύματα.
Την κοινωνική απομόνωση.
Την τελειομανία.
Τις ιδεοψυχαναγκαστικές σκέψεις.
Τη δυσκολία αυθόρμητης συμμετοχής στην καθημερινότητα.
Τη σύγκρουση με την οικογένεια ή τους συντρόφους.
Μερικοί άνθρωποι μπορεί να βιώνουν παράλληλα ανορεκτικές, βουλιμικές ή επεισοδιακές συμπεριφορές υπερφαγίας. Άλλοι μπορεί να αντιμετωπίζουν άγχος, τραύμα, κατάθλιψη, ΔΕΠΥ ή αυτισμό. Η αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζει το άτομο συνολικά και όχι μόνο τη διατροφή του.
Πώς μπορείτε να προστατευτείτε από την online πίεση;
Κάντε μικρά και ρεαλιστικά βήματα:
Ελέγξτε ποιον ακολουθείτε. Απομακρύνετε λογαριασμούς που αυξάνουν τον φόβο ή την ενοχή.
Μην εμπιστεύεστε απόλυτες δηλώσεις. Εκφράσεις όπως «ποτέ», «πάντα» και «τοξικό» χρειάζονται κριτική σκέψη.
Αναζητήστε την πηγή. Ελέγξτε αν ο δημιουργός διαθέτει σχετική επαγγελματική εκπαίδευση.
Προσέξτε τη γλώσσα της ανάρτησης. Η υγεία δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται μέσα από ντροπή ή φόβο.
Κάντε διαλείμματα από το περιεχόμενο διατροφής. Αποφύγετε την παρακολούθηση σχετικών βίντεο πριν από τα γεύματα ή πριν από τον ύπνο.
Επιστρέψτε στην ευελιξία. Στόχος δεν είναι η τέλεια διατροφή, αλλά μια σχέση με το φαγητό που σας επιτρέπει να ζείτε.
Μιλήστε σε έναν ειδικό. Μην περιμένετε να επιδεινωθούν οι δυσκολίες για να ζητήσετε βοήθεια.
Πότε χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη;
Ζητήστε βοήθεια όταν οι σκέψεις και οι κανόνες γύρω από το φαγητό προκαλούν άγχος, περιορισμό ή δυσκολία στην καθημερινότητά σας. Η ανάγκη για υποστήριξη δεν εξαρτάται από το αν υπάρχει επίσημη διάγνωση ορθορεξίας.
Μια εξειδικευμένη ομάδα μπορεί να διερευνήσει:
Τι σημαίνει για εσάς η «υγιεινή» διατροφή.
Πώς συνδέονται το φαγητό, το άγχος και τα συναισθήματα.
Αν υπάρχουν διατροφικοί περιορισμοί ή ιατρικοί κίνδυνοι.
Πώς επηρεάζονται οι σχέσεις, η εργασία, οι σπουδές και η καθημερινότητα.
Αν συνυπάρχουν νευροδιαφορετικότητα, αισθητηριακές ευαισθησίες ή άλλες ψυχικές δυσκολίες.
Στο Κε.Δι.Ψ.Υ. η φροντίδα προσαρμόζεται στις ανάγκες, στις αισθητηριακές ευαισθησίες και στον τρόπο επικοινωνίας κάθε ανθρώπου. Η διεπιστημονική ομάδα μας συνδυάζει ψυχολόγους, διαιτολόγους και εργοθεραπευτές, ώστε η υποστήριξη να μην περιορίζεται μόνο στο φαγητό.
Μπορείτε να ενημερωθείτε και για την ομάδα μας, καθώς και για τη στήριξη σε διατροφικές δυσκολίες και νευροδιαφορετικότητα.
Η υγεία δεν χρειάζεται να είναι ένας ακόμη κανόνας
Το να φροντίζετε τη διατροφή σας δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβάστε το φαγητό. Δεν χρειάζεται κάθε γεύμα να είναι τέλειο, απόλυτα ελεγχόμενο ή σύμφωνο με μια online τάση.
Επιτρέψτε χώρο για ευελιξία, απόλαυση και κοινωνική συμμετοχή. Αν το «υγιεινό» έχει αρχίσει να σας απομονώνει ή να σας προκαλεί φόβο, μιλήστε με έναν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία. Η υποστήριξη μπορεί να σας βοηθήσει να αποκαταστήσετε μια πιο ήρεμη, ασφαλή και ελεύθερη σχέση με το φαγητό.
Πηγές και περαιτέρω ενημέρωση
Comments