top of page

Ορθορεξία και Γονείς: Όταν τα «Υγιεινά» Πρότυπα Περνούν στα Παιδιά

Nov 7
5 min read

Η φροντίδα για τη διατροφή των παιδιών ξεκινά συνήθως από μια καλή πρόθεση. Θέλετε να τους προσφέρετε θρεπτικά γεύματα, να στηρίξετε την ανάπτυξή τους και να τους μάθετε να φροντίζουν το σώμα τους.

Μερικές φορές, όμως, οι κανόνες γύρω από το «υγιεινό» φαγητό γίνονται τόσο αυστηροί, ώστε να προκαλούν άγχος. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να φοβάται συγκεκριμένες τροφές, να νιώθει ενοχές όταν τρώει κάτι «απαγορευμένο» ή να αποφεύγει κοινωνικές περιστάσεις που περιλαμβάνουν φαγητό.

Ανακαλύψτε πώς μπορείτε να δημιουργήσετε ένα πιο ευέλικτο και ήρεμο οικογενειακό περιβάλλον γύρω από το φαγητό, χωρίς να κατηγορείτε τον εαυτό σας.

Τι είναι η ορθορεξία;

Η ορθορεξία περιγράφει μια έντονη προσήλωση στην κατανάλωση τροφίμων που θεωρούνται «υγιεινά», «καθαρά» ή «αγνά». Δεν αφορά μόνο το τι τρώει κάποιος. Αφορά κυρίως το πόσο χώρο καταλαμβάνουν οι κανόνες, οι φόβοι και οι σκέψεις για το φαγητό στην καθημερινότητά του.

Η ορθορεξία δεν αποτελεί σήμερα ξεχωριστή επίσημη διάγνωση στα βασικά διαγνωστικά εγχειρίδια. Ωστόσο, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και διατροφής αναγνωρίζουν ότι η άκαμπτη και αγχώδης σχέση με το «υγιεινό» φαγητό μπορεί να συνδέεται με σημαντική δυσφορία και περιορισμούς.

Δώστε προσοχή όταν το παιδί ή ο έφηβος:

  • Αποκλείει ολόκληρες ομάδες τροφίμων χωρίς ιατρική ανάγκη.

  • Διαβάζει διαρκώς ετικέτες και συστατικά.

  • Ανησυχεί έντονα για ζάχαρη, λιπαρά, υδατάνθρακες ή «χημικά».

  • Αρνείται να φάει φαγητό που έχει ετοιμάσει κάποιος άλλος.

  • Αποφεύγει εστιατόρια, πάρτι, εκδρομές ή σχολικές δραστηριότητες.

  • Νιώθει ενοχή ή ντροπή μετά την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών.

  • Χρειάζεται να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες για να νιώσει ασφαλές.

  • Εμφανίζει κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, απώλεια βάρους ή αναστολή της ανάπτυξης.

Δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που προτιμά συγκεκριμένες τροφές αντιμετωπίζει ορθορεξία. Οι αισθητηριακές ευαισθησίες, ο αυτισμός, η ΔΕΠΥ, οι αλλεργίες και άλλες διατροφικές δυσκολίες χρειάζονται ξεχωριστή αξιολόγηση. Το βασικό ερώτημα είναι αν η διατροφή περιορίζει τη ζωή, τη θρέψη και την ψυχική ευεξία του παιδιού.

Πώς μεταφέρονται τα «υγιεινά» πρότυπα στα παιδιά;

Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο από αυτά που τους λέτε, αλλά και από αυτά που βλέπουν καθημερινά. Παρατηρούν τον τρόπο με τον οποίο μιλάτε για το σώμα σας, τις τροφές που αποφεύγετε και το άγχος που μπορεί να εμφανίζετε στο τραπέζι.

Οι γονεϊκές στάσεις δεν «προκαλούν» από μόνες τους μια διατροφική διαταραχή. Η σχέση με το φαγητό επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η ιδιοσυγκρασία, η τελειοθηρία, το άγχος, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ψυχική υγεία και οι δυσκολίες αισθητηριακής επεξεργασίας.

Παρόλα αυτά, ο τρόπος επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια μπορεί να ενισχύσει ή να μειώσει την ακαμψία γύρω από το φαγητό.

1. Η ηθικοποίηση των τροφίμων

Φράσεις όπως «καλό φαγητό», «κακό φαγητό», «καθαρό φαγητό» ή «απαγορευμένο φαγητό» μπορεί να δώσουν στις τροφές ηθική αξία. Το παιδί ενδέχεται να πιστέψει ότι είναι «καλό» όταν τρώει σύμφωνα με τους κανόνες και «κακό» όταν ξεφεύγει από αυτούς.

Χρησιμοποιήστε πιο ουδέτερη γλώσσα. Περιγράψτε τις τροφές ως διαφορετικές, όχι ως ηθικά ανώτερες ή κατώτερες.

Πείτε:

  • «Αυτή η τροφή μας δίνει ενέργεια».

  • «Αυτή η επιλογή μάς προσφέρει απόλαυση».

  • «Μπορούμε να έχουμε ποικιλία στη διατροφή μας».

  • «Δεν χρειάζεται κάθε γεύμα να είναι τέλειο».

Αποφύγετε φράσεις όπως «αυτό παχαίνει», «αυτό είναι σκουπίδι» ή «δεν τρώμε ποτέ τέτοια πράγματα».

2. Οι άκαμπτοι κανόνες στο σπίτι

Η σταθερή ρουτίνα στα γεύματα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να νιώθουν ασφάλεια. Η υπερβολική αυστηρότητα, όμως, μπορεί να αυξήσει το άγχος.

Διατηρήστε μια προβλέψιμη δομή, χωρίς να απαιτείτε τελειότητα. Προσφέρετε τακτικά γεύματα και σνακ. Επιτρέψτε, παράλληλα, χώρο για διαφορετικές προτιμήσεις, απρόβλεπτες περιστάσεις και κοινωνικά γεύματα.

Μην υποχρεώνετε το παιδί να φάει. Μην χρησιμοποιείτε το φαγητό ως ανταμοιβή ή τιμωρία. Ενθαρρύνετε τη σταδιακή γνωριμία με νέες τροφές, χωρίς πίεση και χωρίς σχόλια που αυξάνουν την ντροπή.

Η ποικιλία και η ευελιξία είναι πιο χρήσιμες από την προσπάθεια να ακολουθείτε ένα «τέλειο» διατροφικό μοντέλο.

Οικογένεια αγκαλιάζεται σε ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον στο σπίτι

3. Τα σχόλια για το σώμα και το βάρος

Τα παιδιά ακούν και θυμούνται σχόλια που οι ενήλικες μπορεί να θεωρούν ασήμαντα.

«Πρέπει να προσέξω γιατί πάχυνα». «Η αδερφή σου έχει αδυνατίσει πολύ». «Μπράβο, έχασες βάρος». «Δεν θέλω να γίνεις σαν…».

Ακόμη και τα θετικά σχόλια για την απώλεια βάρους μπορούν να ενισχύσουν την ιδέα ότι η αξία ή η αποδοχή συνδέεται με την εμφάνιση.

Μιλήστε για το σώμα με σεβασμό. Εστιάστε στη δύναμη, την ενέργεια, την ξεκούραση, τη λειτουργικότητα και την υγεία. Αποφύγετε την κριτική για το σώμα του παιδιού, των άλλων ανθρώπων ή το δικό σας.

Δείξτε ότι η φροντίδα του σώματος δεν χρειάζεται να βασίζεται στον φόβο ή στην τιμωρία.

Πώς να καλλιεργήσετε μια πιο ήρεμη σχέση με το φαγητό

Ξεκινήστε με μικρές αλλαγές. Δεν χρειάζεται να αλλάξετε όλες τις οικογενειακές συνήθειες μέσα σε μία ημέρα.

Μιλήστε με ουδέτερο τρόπο

Αν το παιδί πει «έφαγα κάτι κακό», απαντήστε ήρεμα:

«Δεν χρειάζεται να χαρακτηρίζουμε τον εαυτό μας ή το φαγητό ως καλό ή κακό. Όλες οι τροφές μπορούν να έχουν θέση σε μια ευέλικτη διατροφή».

Αν εκφράσει φόβο, αναγνωρίστε πρώτα το συναίσθημα:

«Καταλαβαίνω ότι αυτή η τροφή σε ανησυχεί. Ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι σε φοβίζει».

Αποφύγετε τις μακρές διαλέξεις. Η ασφάλεια και η σύνδεση συχνά βοηθούν περισσότερο από την παράθεση πληροφοριών.

Δώστε αξία στην απόλαυση και στη συντροφικότητα

Το γεύμα δεν είναι μόνο τρόπος πρόσληψης θρεπτικών συστατικών. Είναι και χρόνος σύνδεσης, πολιτισμού, χαράς και επικοινωνίας.

Καθίστε μαζί όταν είναι εφικτό. Μιλήστε για την ημέρα σας. Μην κάνετε το τραπέζι χώρο συνεχούς ελέγχου, σχολίων ή διαπραγμάτευσης.

Δείξτε ότι το φαγητό μπορεί να συνυπάρχει με τη χαρά, την παρέα και τον αυθορμητισμό.

Εξετάστε τα δικά σας μηνύματα

Αν αναγνωρίζετε στον εαυτό σας έντονο άγχος γύρω από τη διατροφή, μην κατηγορηθείτε. Πολλοί γονείς μεγαλώνουν μέσα σε περιβάλλοντα γεμάτα δίαιτες, φόβους για το βάρος και αντικρουόμενες συμβουλές.

Ρωτήστε τον εαυτό σας:

  • Μιλάω συχνά για δίαιτες ή θερμίδες μπροστά στο παιδί;

  • Αποφεύγω τροφές επειδή τις φοβάμαι;

  • Σχολιάζω το σώμα μου ή το σώμα άλλων;

  • Το παιδί αισθάνεται ότι πρέπει να τρώει «τέλεια»;

  • Οι κανόνες μας αφήνουν χώρο για κοινωνικές περιστάσεις;

Αν διαπιστώσετε ότι θέλετε να αλλάξετε κάποιες συνήθειες, κάντε το σταδιακά. Ζητήστε συγγνώμη όταν χρειάζεται και εξηγήστε στο παιδί ότι και οι ενήλικες μαθαίνουν.

Πότε αξίζει να ζητήσετε υποστήριξη;

Ζητήστε συμβουλές ειδικών όταν οι σκέψεις και οι κανόνες γύρω από το φαγητό:

  • Επηρεάζουν την ανάπτυξη, την ενέργεια ή τη συγκέντρωση.

  • Περιορίζουν τις κοινωνικές δραστηριότητες του παιδιού.

  • Δημιουργούν έντονες συγκρούσεις στα γεύματα.

  • Οδηγούν σε αποκλεισμό πολλών τροφίμων χωρίς ιατρική αιτία.

  • Συνδέονται με πανικό, ενοχή, ντροπή ή τελειοθηρία.

  • Αναγκάζουν ολόκληρη την οικογένεια να ακολουθεί άκαμπτους κανόνες.

  • Συνοδεύονται από απώλεια βάρους, ζάλη, λιποθυμίες ή άλλα σωματικά συμπτώματα.

Η υποστήριξη δεν απευθύνεται μόνο στο παιδί. Μπορεί να περιλαμβάνει καθοδήγηση των γονέων, διατροφική εκπαίδευση, ψυχοθεραπευτική υποστήριξη και συνεργασία με άλλους επαγγελματίες, ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας.

Στο Κε.Δι.Ψ.Υ. μπορείτε να μάθετε περισσότερα για τις διατροφικές διαταραχές και τις περιοριστικές διατροφικές συμπεριφορές. Η φροντίδα μας είναι εξατομικευμένη και μπορεί να προσαρμοστεί σε παιδιά, εφήβους, ενήλικες και οικογένειες. Όταν υπάρχουν νευροδιαφορετικές ανάγκες ή αισθητηριακές δυσκολίες, δείτε και το άρθρο μας για τη νευροδιαφορετικότητα και το φαγητό.

Έφηβος συζητά με επαγγελματία σε ένα ήρεμο και φιλόξενο θεραπευτικό περιβάλλον

Δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι γονείς

Ο στόχος δεν είναι να δημιουργήσετε ένα σπίτι χωρίς κανόνες ή να προσφέρετε «τέλεια» διατροφή. Ο στόχος είναι να βοηθήσετε το παιδί να αισθάνεται ασφαλές, σεβαστό και ελεύθερο να αναπτύξει μια πιο ευέλικτη σχέση με το φαγητό.

Αναγνωρίστε τις καλές σας προθέσεις. Παρατηρήστε τι χρειάζεται αλλαγή. Κάντε χώρο για ερωτήσεις, απόλαυση και διαφορετικές ανάγκες.

Η οικογενειακή υποστήριξη μπορεί να γίνει σημαντικό μέρος της θεραπευτικής πορείας. Αν ανησυχείτε για τη σχέση του παιδιού σας με το φαγητό, επικοινωνήστε με την ομάδα του Κε.Δι.Ψ.Υ. για μια δωρεάν ενημερωτική κλήση. Μιλήστε για τις ανησυχίες σας χωρίς ντροπή και χωρίς ενοχές.

Σημειωματάριο και κούπα σε ήρεμο περιβάλλον για θεραπευτική σκέψη και αυτοπαρατήρηση

Πηγές και χρήσιμα άρθρα

 
 
 

Comments


bottom of page