Binge Eating και Κατάθλιψη: Η Σύνδεση που Συχνά Αγνοούμε
Σημαντική σημείωση: Το άρθρο περιέχει αναφορές στην αυτοκτονία και στην αυτοκτονική σκέψη. Αν αισθάνεστε ότι κινδυνεύετε άμεσα ή ότι μπορεί να κάνετε κακό στον εαυτό σας, καλέστε τώρα το 112 ή μεταβείτε στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Για άμεση ψυχολογική υποστήριξη στην Ελλάδα, καλέστε το 10306.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης Αυτοκτονίας, στις 10 Σεπτεμβρίου, μας καλεί να μιλήσουμε πιο ανοιχτά για τον αυτοκτονικό ιδεασμό, την ψυχική δυσφορία και την ανάγκη για έγκαιρη υποστήριξη. Το παγκόσμιο θέμα για την περίοδο 2024–2026 είναι «Changing the Narrative on Suicide», δηλαδή «Αλλάζοντας την αφήγηση γύρω από την αυτοκτονία».
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να απομακρυνθούμε από τη σιωπή, την ντροπή και τις απλουστευτικές εξηγήσεις. Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε και τις λιγότερο ορατές διατροφικές διαταραχές, όπως τη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας ή Binge Eating Disorder (BED).
Η υπερφαγία δεν είναι έλλειψη θέλησης. Δεν είναι απλώς μια «κακή συνήθεια». Για αρκετούς ανθρώπους, συνδέεται με κατάθλιψη, άγχος, τραύμα, δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων και βαθιά απομόνωση.
Τι είναι η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας;
Η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατά τα οποία το άτομο καταναλώνει μεγάλη ποσότητα φαγητού και νιώθει ότι δυσκολεύεται να σταματήσει ή να ελέγξει τη συμπεριφορά του.
Συχνά, μετά το επεισόδιο εμφανίζονται:
Έντονη ενοχή ή ντροπή.
Αυτοκριτική και απογοήτευση.
Αίσθηση απώλειας ελέγχου.
Αποφυγή κοινωνικών επαφών.
Άγχος γύρω από το φαγητό ή το σώμα.
Νέα προσπάθεια αυστηρού περιορισμού.
Σε αντίθεση με τη νευρική βουλιμία, η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας δεν περιλαμβάνει συστηματικές αντισταθμιστικές συμπεριφορές, όπως ο εμετός ή η υπερβολική άσκηση. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο σοβαρή.
Μάθετε περισσότερα για την υποστήριξη στην υπερφαγία και στις δυσκολίες γύρω από το βάρος.
Πώς συνδέεται η υπερφαγία με την κατάθλιψη;
Η σχέση ανάμεσα στο Binge Eating και την κατάθλιψη δεν είναι μονόδρομη. Η μία δυσκολία μπορεί να ενισχύει την άλλη.
Η κατάθλιψη μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα υπερφαγίας
Όταν κάποιος βιώνει κατάθλιψη, μπορεί να αντιμετωπίζει:
Έντονη θλίψη ή κενό.
Μειωμένη ενέργεια.
Απώλεια ενδιαφέροντος.
Δυσκολία στη φροντίδα του εαυτού.
Αίσθημα απελπισίας.
Δυσκολίες στον ύπνο.
Έντονη αυτομομφή.
Το φαγητό μπορεί προσωρινά να προσφέρει ανακούφιση, διέγερση ή μια αίσθηση παρηγοριάς. Δεν λύνει, όμως, την υποκείμενη δυσφορία. Μετά το επεισόδιο μπορεί να ακολουθήσουν ντροπή και αυτοκατηγορία, οι οποίες επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τη διάθεση.
Η υπερφαγία μπορεί να επιδεινώσει την κατάθλιψη
Η επαναλαμβανόμενη υπερφαγία μπορεί να οδηγήσει σε έναν κύκλο:
Δύσκολο συναίσθημα ή έντονη πίεση.
Επεισόδιο υπερφαγίας.
Προσωρινή ανακούφιση.
Ενοχή, ντροπή ή αίσθηση αποτυχίας.
Απομόνωση και επιδείνωση της διάθεσης.
Νέα δυσκολία στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Σπάστε αυτόν τον κύκλο όχι με περισσότερη τιμωρία ή περιορισμό, αλλά με κατανόηση, σταθερότητα και κατάλληλη θεραπευτική υποστήριξη.
Γιατί αυξάνεται η ψυχική δυσφορία;
Η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας συχνά συνοδεύεται από άλλες δυσκολίες ψυχικής υγείας. Μπορεί να συνυπάρχει με κατάθλιψη, άγχος, τραυματικές εμπειρίες, χρήση ουσιών, δυσκολίες στις σχέσεις ή έντονη συναισθηματική αστάθεια.
Η έρευνα δείχνει ότι τα άτομα με διατροφικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένου του BED, εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονικού ιδεασμού και απόπειρας. Ο κίνδυνος αυτός δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με BED θα οδηγηθεί σε αυτοκτονική συμπεριφορά. Σημαίνει, όμως, ότι η αξιολόγηση της ψυχικής ασφάλειας πρέπει να αποτελεί μέρος της φροντίδας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνυπάρχουν:
Έντονη ή επίμονη κατάθλιψη.
Αίσθημα απελπισίας ή ματαιότητας.
Σκέψεις ότι η ζωή δεν έχει νόημα.
Κοινωνική απομόνωση.
Προηγούμενη αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.
Τραύμα ή κακοποίηση.
Χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.
Απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά ή στη διάθεση.
Πρόσβαση σε μέσα που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για αυτοτραυματισμό.
Μην περιμένετε να «περάσει μόνο του». Ζητήστε αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα όταν η δυσφορία επιμένει ή εντείνεται.
Μιλήστε για τις αυτοκτονικές σκέψεις χωρίς φόβο
Η άμεση ερώτηση δεν προκαλεί αυτοκτονικές σκέψεις. Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει χώρο για ειλικρίνεια και προστασία.
Αν ανησυχείτε για κάποιον, ρωτήστε με ηρεμία:
«Έχετε σκεφτεί ότι δεν θέλετε να ζείτε;»
«Έχετε σκεφτεί να κάνετε κακό στον εαυτό σας;»
«Νιώθετε ασφαλείς αυτή τη στιγμή;»
«Υπάρχει κάποιος άνθρωπος που μπορούμε να καλέσουμε μαζί;»
Ακούστε χωρίς κριτική. Μην πείτε «σκεφτείτε θετικά» ή «υπάρχουν άνθρωποι που περνούν χειρότερα». Μην προσπαθήσετε να εξηγήσετε ή να λύσετε τα πάντα μέσα σε μία συζήτηση.
Πάρτε σοβαρά κάθε αναφορά σε αυτοκτονική σκέψη. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, μην αφήσετε το άτομο μόνο. Καλέστε το 112 ή πηγαίνετε στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.
Πώς αντιμετωπίζεται το BED μαζί με την κατάθλιψη;
Η ολοκληρωμένη φροντίδα χρειάζεται να εξετάζει τόσο τη σχέση με το φαγητό όσο και την ψυχική κατάσταση. Μην αντιμετωπίζετε την υπερφαγία με αυστηρές δίαιτες, τιμωρία ή εξαντλητικούς κανόνες. Αυτές οι πρακτικές συχνά ενισχύουν τον περιορισμό, την ενοχή και τον κύκλο υπερφαγίας.
Η θεραπευτική υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει:
Σταθεροποίηση των διατροφικών συνηθειών, με στόχο περισσότερη συνέπεια και λιγότερο χάος γύρω από το φαγητό.
Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία για Διατροφικές Διαταραχές (CBT-E).
Εργασία στη ρύθμιση των συναισθημάτων, ώστε να αναπτυχθούν εναλλακτικοί τρόποι διαχείρισης της πίεσης.
Αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους.
Τραυματοκεντρική προσέγγιση, όταν παλαιότερες εμπειρίες επηρεάζουν τη σημερινή συμπεριφορά.
Ενίσχυση της αυτοσυμπόνιας και μείωση της ντροπής.
Σχέδιο ασφάλειας, όταν υπάρχει αυτοκτονικός ιδεασμός ή κίνδυνος αυτοτραυματισμού.
Συνεργασία με γιατρό ή ψυχίατρο, όταν χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση ή φαρμακευτική αγωγή.
Η θεραπεία χρειάζεται να προσαρμόζεται στις ανάγκες σας. Αν συνυπάρχουν αυτισμός, ΔΕΠΥ, αισθητηριακές ευαισθησίες ή δυσκολίες στην οργάνωση της καθημερινότητας, εντάξτε αυτές τις παραμέτρους στον σχεδιασμό της φροντίδας.
Μην αφήνετε το βάρος να κρύβει τη δυσκολία
Το σωματικό βάρος δεν δείχνει από μόνο του τη σοβαρότητα μιας διατροφικής διαταραχής. Ένα άτομο μπορεί να βιώνει έντονη υπερφαγία, κατάθλιψη ή αυτοκτονικό ιδεασμό ανεξάρτητα από το σώμα ή το βάρος του.
Αποφύγετε τα σχόλια για την εμφάνιση. Αποφύγετε επίσης να παρουσιάζετε τη δίαιτα ως μοναδική λύση. Ρωτήστε για την καθημερινότητα, τη διάθεση, την απομόνωση, τον ύπνο, τη σχέση με το φαγητό και το επίπεδο ασφάλειας.
Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να μειώσει τη ντροπή και να βοηθήσει το άτομο να αποκτήσει ξανά σταθερότητα.
Πώς μπορεί να σας στηρίξει το Κε.Δι.Ψ.Υ.
Στο Κε.Δι.Ψ.Υ., προσφέρουμε εξειδικευμένη διαδικτυακή υποστήριξη για διατροφικές διαταραχές και σύνθετες δυσκολίες γύρω από το φαγητό.
Η φροντίδα μας μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολογική και διαιτολογική υποστήριξη, ανάλογα με τις ανάγκες σας. Η ομάδα μας λειτουργεί διεπιστημονικά και προσαρμόζει την προσέγγιση στη νευροδιαφορετικότητα, την καθημερινή ρουτίνα και τον τρόπο επικοινωνίας κάθε ανθρώπου.
Η υποστήριξη παρέχεται σε εξωνοσοκομειακό πλαίσιο και δεν αντικαθιστά την επείγουσα ή νοσοκομειακή φροντίδα. Αν βρίσκεστε σε σοβαρή κρίση ή άμεσο κίνδυνο, καλέστε πρώτα τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.
Προγραμματίστε μια δωρεάν κλήση ενημέρωσης ή επικοινωνήστε με την ομάδα μας για να συζητήσετε τα επόμενα βήματα.
Μην περιμένετε να γίνει η δυσκολία «αρκετά σοβαρή»
Δεν χρειάζεται να αποδείξετε ότι υποφέρετε. Δεν χρειάζεται να έχετε μια πλήρη διάγνωση. Αν η σχέση σας με το φαγητό, η διάθεσή σας ή η αίσθηση ασφάλειας έχουν επηρεαστεί, αξίζει να μιλήσετε με έναν ειδικό.
Ακούστε τα σημάδια. Μιλήστε σε κάποιον που εμπιστεύεστε. Ζητήστε αξιολόγηση. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να λάβει φροντίδα χωρίς ντροπή.
Η αντιμετώπιση της υπερφαγίας και της κατάθλιψης δεν είναι αποτυχία. Είναι ένα ουσιαστικό βήμα προς περισσότερη ασφάλεια, σταθερότητα και ποιότητα ζωής.
Πηγές και χρήσιμα άρθρα
Comments