Βουλιμία: Πώς να Υποστηρίξετε Έναν Φίλο που Υποφέρει Σιωπηλά

Σημείωση: Το άρθρο αναφέρεται σε διατροφικές δυσκολίες και θέματα ψυχικής υγείας. Αν αυτή τη στιγμή υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την υγεία ή τη ζωή κάποιου, καλέστε το 112 ή απευθυνθείτε άμεσα σε υπηρεσία επείγουσας φροντίδας.

Η βουλιμία συχνά παραμένει κρυφή. Ένας άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει να εργάζεται, να σπουδάζει, να κοινωνικοποιείται και να φαίνεται «καλά», ενώ μέσα του βιώνει έντονη ντροπή, άγχος και απώλεια ελέγχου γύρω από το φαγητό.

Αν ανησυχείτε για έναν φίλο ή σύντροφο, ίσως να μη γνωρίζετε πώς να μιλήσετε. Μπορεί να φοβάστε ότι θα τον φέρετε σε δύσκολη θέση ή ότι θα επιδεινώσετε την κατάσταση. Η ήρεμη, μη επικριτική παρουσία σας, όμως, μπορεί να γίνει ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς τη βοήθεια.

Ανακαλύψτε παρακάτω πώς να αναγνωρίσετε πιθανές ενδείξεις, πώς να ανοίξετε τη συζήτηση και πώς να στηρίξετε με ασφάλεια, χωρίς να αναλάβετε τον ρόλο του θεραπευτή.

Τι είναι η βουλιμία;

Η νευρική βουλιμία είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή και κατάσταση ψυχικής υγείας. Συνδέεται με επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατά τα οποία το άτομο αισθάνεται ότι χάνει τον έλεγχο γύρω από το φαγητό. Συχνά ακολουθούν συμπεριφορές αντιστάθμισης, έντονη ενοχή ή προσπάθεια να «διορθωθεί» αυτό που συνέβη.

Η βουλιμία δεν αποτελεί έλλειψη θέλησης ή αυτοπειθαρχίας. Μπορεί να συνδέεται με άγχος, τραύμα, κατάθλιψη, δυσκολίες στη συναισθηματική ρύθμιση, τελειομανία και έντονη αυτοκριτική.

Όπως επισημαίνει το NHS, η βουλιμία μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία, βάρος ή εμφάνιση. Η απουσία εμφανών αλλαγών στο σώμα δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει σοβαρή δυσκολία.

Ποια σημάδια μπορεί να περάσουν απαρατήρητα;

Μην προσπαθήσετε να κάνετε διάγνωση. Παρατηρήστε, όμως, αν εμφανίζονται επαναλαμβανόμενες αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση ή στην καθημερινότητα.

Πιθανές ενδείξεις μπορεί να είναι:

• Συχνή μυστικότητα γύρω από το φαγητό.

• Αποφυγή γευμάτων με άλλους ή ξαφνική αποχώρηση μετά το φαγητό.

• Έντονη ενασχόληση με το βάρος, το σώμα ή την εμφάνιση.

• Συχνές δίαιτες ή αυστηροί κανόνες γύρω από το φαγητό.

• Ενοχή, ντροπή ή έντονο άγχος μετά το φαγητό.

• Αλλαγές στη διάθεση, ευερεθιστότητα, απόσυρση ή θλίψη.

• Κόπωση, αδυναμία, ζάλη ή δυσκολία συγκέντρωσης.

• Αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων που σχετίζονται με φαγητό.

• Συχνή χρήση του μπάνιου μετά τα γεύματα, χωρίς να αποτελεί αυτό από μόνο του απόδειξη.

• Αλλαγές στη ρουτίνα, στον ύπνο ή στις σχέσεις.

Ορισμένα σημάδια μπορεί να έχουν και άλλες εξηγήσεις. Δείτε τη συνολική εικόνα και τη διάρκεια των αλλαγών. Εστιάστε περισσότερο στη δυσφορία και την απομόνωση που βιώνει ο άνθρωπός σας και λιγότερο στην εξωτερική του εμφάνιση.

Πώς να εκφράσετε την ανησυχία σας χωρίς κατηγορία

Επιλέξτε μια ήσυχη, ιδιωτική στιγμή. Αποφύγετε να ξεκινήσετε τη συζήτηση αμέσως μετά από ένα γεύμα ή σε μια στιγμή έντασης.

Μιλήστε απλά και με ειλικρίνεια. Χρησιμοποιήστε φράσεις σε πρώτο πρόσωπο, όπως:

• «Έχω παρατηρήσει ότι δυσκολεύεσαι τελευταία και ανησυχώ για σένα.»

• «Δεν θέλω να σε κρίνω. Θέλω μόνο να ξέρεις ότι είμαι εδώ.»

• «Μπορεί να κάνω λάθος, αλλά νιώθω ότι κάτι σε πιέζει πολύ.»

• «Θα ήθελες να μου πεις πώς είναι για σένα αυτή η περίοδος;»

• «Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις μόνος σου. Μπορούμε να αναζητήσουμε βοήθεια μαζί.»

Ακούστε περισσότερο από όσο μιλάτε. Αφήστε χώρο για σιωπή. Μην απαιτήσετε άμεσες απαντήσεις και μην προσπαθήσετε να λύσετε το πρόβλημα σε μία συζήτηση.

Αν ο φίλος σας ανοιχτεί, αναγνωρίστε το θάρρος του:

«Σε ευχαριστώ που μου το είπες. Καταλαβαίνω ότι δεν ήταν εύκολο. Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου.»

Αν αρνηθεί ότι υπάρχει πρόβλημα, διατηρήστε την ηρεμία σας. Μπορείτε να πείτε:

«Σέβομαι αυτό που μου λες. Δεν θα σε πιέσω. Αν κάποια στιγμή θελήσεις να μιλήσεις, θα είμαι εδώ.»

Η σχέση εμπιστοσύνης χτίζεται σταδιακά. Μην περιμένετε απαραίτητα να ζητήσει βοήθεια από την πρώτη συζήτηση.

Τι να αποφύγετε

Ορισμένες φράσεις μπορεί να αυξήσουν τη ντροπή, ακόμη κι αν λέγονται με καλή πρόθεση. Αποφύγετε:

• Σχόλια για το βάρος, το σώμα ή την εμφάνιση.

• Ερωτήσεις όπως «Πόσο έφαγες;» ή «Γιατί το έκανες αυτό;».

• Συμβουλές τύπου «Απλώς σταμάτα» ή «Βάλε περισσότερη αυτοπειθαρχία».

• Πίεση να φάει ή να αποδείξει ότι τρώει «κανονικά».

• Έλεγχο του τι τρώει ή παρακολούθηση των επισκέψεών του στο μπάνιο.

• Απειλές, εκβιασμούς ή τελεσίγραφα.

• Συγκρίσεις με άλλους ανθρώπους.

• Συζητήσεις για δίαιτες, θερμίδες ή «σωστό» και «λάθος» φαγητό μπροστά του.

• Υποσχέσεις απόλυτης μυστικότητας, αν ανησυχείτε σοβαρά για την ασφάλειά του.

Η υποστήριξη δεν σημαίνει έλεγχο. Σημαίνει παρουσία, σεβασμό και ενθάρρυνση για κατάλληλη επαγγελματική φροντίδα.

Πώς να προτείνετε επαγγελματική βοήθεια

Προτείνετε βοήθεια με τρόπο συνεργατικό. Μην παρουσιάσετε τη θεραπεία σαν τιμωρία ή σαν απόδειξη ότι ο φίλος σας «δεν τα καταφέρνει».

Δοκιμάστε να πείτε:

• «Θα ήθελες να ψάξουμε μαζί έναν ειδικό στις διατροφικές διαταραχές;»

• «Μπορώ να σε βοηθήσω να κλείσεις ένα πρώτο ραντεβού, αν το θέλεις.»

• «Μπορώ να σε συνοδεύσω ή να είμαι διαθέσιμος μετά τη συνεδρία.»

• «Ας ρωτήσουμε έναν γιατρό ή έναν ειδικό ψυχικής υγείας ποια υποστήριξη είναι κατάλληλη.»

Η βουλιμία αντιμετωπίζεται καλύτερα με εξειδικευμένη υποστήριξη. Ανάλογα με τις ανάγκες, μπορεί να χρειαστεί συνεργασία ψυχολόγου, διαιτολόγου, γιατρού ή άλλων επαγγελματιών υγείας.

Στο Κε.Δι.Ψ.Υ. μπορείτε να ενημερωθείτε για την υποστήριξη στη βουλιμία, η οποία παρέχεται διαδικτυακά και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ανθρώπου. Μπορείτε επίσης να δείτε τη γενικότερη προσέγγιση της κλινικής στις διατροφικές διαταραχές.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Μην περιμένετε μια προγραμματισμένη συνεδρία αν υπάρχει άμεση ανησυχία για τη σωματική ή ψυχική ασφάλεια.

Αναζητήστε επείγουσα βοήθεια αν ο φίλος σας:

• λιποθυμά ή φαίνεται πολύ αδύναμος και εξαντλημένος,

• παρουσιάζει σύγχυση, έντονη ζάλη ή σοβαρή σωματική επιδείνωση,

• εκφράζει σκέψεις αυτοκτονίας ή αυτοτραυματισμού,

• λέει ότι δεν αντέχει άλλο ή ότι δεν θέλει να ζει,

• βρίσκεται σε κατάσταση όπου δεν μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του.

Σε άμεσο κίνδυνο, καλέστε το 112. Για δωρεάν και ανώνυμη ψυχοκοινωνική υποστήριξη στην Ελλάδα, μπορείτε να καλέσετε τη γραμμή 10306, η οποία λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο. Η γραμμή μπορεί να προσφέρει ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση, αλλά δεν αντικαθιστά την επείγουσα ιατρική φροντίδα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ασφάλεια προέχει. Δεν είναι απαραίτητο να κρατήσετε μυστικό κάτι που μπορεί να θέσει τη ζωή ή την υγεία του ανθρώπου σας σε κίνδυνο.

Προστατέψτε και τη δική σας ψυχική υγεία

Η στήριξη ενός ανθρώπου με βουλιμία μπορεί να σας επηρεάσει βαθιά. Ίσως νιώσετε φόβο, απογοήτευση, θυμό ή αδυναμία. Αυτά τα συναισθήματα δεν σημαίνουν ότι δεν τον αγαπάτε.

Θέστε ήρεμα όρια. Δεν χρειάζεται να είστε διαθέσιμοι κάθε στιγμή ούτε να αναλάβετε την ευθύνη της θεραπείας. Μπορείτε να πείτε:

«Σε νοιάζομαι και θέλω να σε στηρίξω. Χρειάζομαι, όμως, να βρούμε και επαγγελματική βοήθεια, γιατί δεν μπορώ να το διαχειριστώ μόνος μου.»

Μιλήστε σε έναν δικό σας ειδικό ψυχικής υγείας ή σε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης. Ενημερωθείτε από αξιόπιστες πηγές, όπως το NHS για τη βουλιμία και τη θεραπεία της, και αποφύγετε περιεχόμενο που περιγράφει ή ενισχύει επικίνδυνες συμπεριφορές.

Η παρουσία σας μπορεί να κάνει τη διαφορά

Δεν χρειάζεται να βρείτε τις τέλειες λέξεις. Χρειάζεται να δείξετε ότι βλέπετε τον άνθρωπό σας πέρα από τη διατροφική δυσκολία του.

Μείνετε κοντά χωρίς να ελέγχετε. Ακούστε χωρίς να κρίνετε. Ενθαρρύνετε την επαγγελματική βοήθεια χωρίς πίεση. Θυμηθείτε ότι η ανάρρωση χρειάζεται χρόνο, συνέπεια και κατάλληλη φροντίδα.

Αν υποστηρίζετε κάποιον με βουλιμία και δεν ξέρετε ποιο είναι το επόμενο βήμα, επικοινωνήστε με την ομάδα του Κε.Δι.Ψ.Υ. ή προγραμματίστε μια δωρεάν κλήση ενημέρωσης. Ενημερωθείτε για τις διαθέσιμες επιλογές και εξετάστε μαζί ποια μορφή υποστήριξης είναι κατάλληλη και ασφαλής.